ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଜଳବାୟୁ ଉଷ୍ଣମଣ୍ଡଳୀୟ, ଯେଉଁଥିରେ ତିନୋଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଋତୁ: ସୁହାଇଲା, ଶୁଖିଲା ଶୀତ (ଅକ୍ଟୋବର–ଫେବୃଆରୀ), ବହୁତ ଗରମ ଗ୍ରୀଷ୍ମ (ମାର୍ଚ୍ଚ–ଜୁନ୍) ଓ ପ୍ରବଳ ମୌସୁମୀ (ଜୁନ୍–ସେପ୍ଟେମ୍ବର)। ଛୋଟ ଉତ୍ତର ହେଲା ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ, ଯେଉଁଥିରେ ଡିସେମ୍ବର ଓ ଜାନୁଆରୀ ସବୁଠାରୁ ଆରାମଦାୟକ।
ଭୁବନେଶ୍ୱର, ମାସକୁ ମାସ
| ମାସ | ସାଧାରଣ ଦିନ / ରାତି | ବର୍ଷା | ମତାମତ |
|---|---|---|---|
| ଜାନୁଆରୀ | 28 / 15 °C | ବହୁତ କମ୍ | ଆଦର୍ଶ; ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଓ ରାଜାରାଣୀ ଉତ୍ସବ |
| ଫେବୃଆରୀ | 31 / 18 °C | କମ୍ | ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଗରମ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗେ |
| ମାର୍ଚ୍ଚ | 35 / 22 °C | କମ୍ | ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଭଲ, ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଗରମ |
| ଏପ୍ରିଲ | 37 / 25 °C | ବେଳେବେଳେ କାଳବୈଶାଖୀ | ଗରମ — ସକାଳୁ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବୁଲନ୍ତୁ |
| ମେ’ | 38 / 27 °C | ମୌସୁମୀ ପୂର୍ବ ଝଡ଼ | ସବୁଠାରୁ ଗରମ ମାସ |
| ଜୁନ୍ | 35 / 27 °C | ମୌସୁମୀ ଆଗମନ | ଗରମ ଓ ଆର୍ଦ୍ର; ରଥଯାତ୍ରା ଏହି ସମୟରେ ପଡ଼ିପାରେ |
| ଜୁଲାଇ | 32 / 26 °C | ପ୍ରବଳ | ସବୁଜ ଓ ଓଦା; ରଥଯାତ୍ରା ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ସମୟରେ |
| ଅଗଷ୍ଟ | 32 / 26 °C | ପ୍ରବଳ | ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷା; କମ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟକ |
| ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 32 / 25 °C | ପ୍ରବଳ | ମାସ ଶେଷରେ ବର୍ଷା କମେ |
| ଅକ୍ଟୋବର | 32 / 22 °C | କିଛି; ବାତ୍ୟା ଆଶଙ୍କା | ଭଲ; ଦୁର୍ଗାପୂଜା |
| ନଭେମ୍ବର | 30 / 18 °C | କମ୍ | ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; କାର୍ତ୍ତିକ ପର୍ବ |
| ଡିସେମ୍ବର | 28 / 15 °C | ବହୁତ କମ୍ | ଆଦର୍ଶ; କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ |
ତାପମାତ୍ରା ସାଧାରଣ ହାରାହାରି ଏବଂ ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ବଦଳେ; ବର୍ଷାର ବିବରଣୀ ସୂଚନାମୂଳକ।
ଶୀତ: ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଫେବୃଆରୀ — ସବୁଠାରୁ ଭଲ ସମୟ
ମୌସୁମୀ ପରେ ଗାଁଗହଳି ସବୁଜ, ଆକାଶ ପରିଷ୍କାର ଏବଂ ଦିନର ତାପମାତ୍ରା 20 ଦଶକର ଉପର ଭାଗକୁ ଆସେ। ଡିସେମ୍ବର ଓ ଜାନୁଆରୀର ସକାଳ ଏତେ ଥଣ୍ଡା ହୋଇପାରେ ଯେ ହାଲୁକା ଜ୍ୟାକେଟ୍ ଦରକାର। ଏହା ପର୍ବର ଋତୁ ମଧ୍ୟ: କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ (1–5 ଡିସେମ୍ବର), ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ ଓ ରାଜାରାଣୀ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବ (ଜାନୁଆରୀ) ଏବଂ ବଡ଼ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳା। ଡିସେମ୍ବର ଓ ନୂଆବର୍ଷ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ହୋଟେଲ ପୂର୍ବରୁ ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମ: ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ଜୁନ୍ — ପ୍ରକୃତରେ ଗରମ
ଏପ୍ରିଲରୁ ଦିନର ସର୍ବାଧିକ ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟତଃ 30 ଦଶକର ଉପର ଭାଗରେ ପହଞ୍ଚେ ଓ ମେ’ରେ 40 °C ଟପିପାରେ। ଭୋରରେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୁଣି ବାହାରନ୍ତୁ — ତେବେ ବୁଲିବା ଏବେ ବି ସମ୍ଭବ। ହୋଟେଲ ଶସ୍ତା, ଏବଂ ଜୁନ୍ ମଝିରେ ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବ ରଜ ଓ ବସନ୍ତରେ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ମୌସୁମୀ: ଜୁନ୍ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର — ସବୁଜ ଓ ଓଦା
ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ସାଧାରଣତଃ ଜୁନ୍ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପହଞ୍ଚେ ଓ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଆଣେ, ବିଶେଷକରି ଜୁଲାଇ ଓ ଅଗଷ୍ଟରେ। ମନ୍ଦିର ଓ ଗୁମ୍ଫା ଖୋଲା ରହେ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର, କିନ୍ତୁ ରାସ୍ତା ବୁଡ଼ିପାରେ ଓ ଚିଲିକା ଡଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା ବାତିଲ ହୋଇପାରେ। ଏହି ସମୟରେ ପୁରୀରେ ରଥଯାତ୍ରା ହୁଏ।
କେବେ ସାବଧାନ ରହିବେ
- ଏପ୍ରିଲରୁ ଜୁନ୍ର ମଧ୍ୟାହ୍ନ। ଗରମ ଓ ଆର୍ଦ୍ରତା କ୍ଲାନ୍ତ କରେ; ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭଳି ଭିତର ସ୍ଥାନର ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ।
- ବାତ୍ୟା ଋତୁ। ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ ଅକ୍ଟୋବର–ନଭେମ୍ବର ଓ ବେଳେବେଳେ ମେ’ରେ ଆସେ। IMD ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପରାମର୍ଶ ମାନନ୍ତୁ।
- ବଡ଼ ପର୍ବ ଦିନ। ଲିଙ୍ଗରାଜରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଓ ପୁରୀରେ ରଥଯାତ୍ରା ଅଦ୍ଭୁତ, କିନ୍ତୁ ଭିଡ଼ ଅତ୍ୟଧିକ।
ପର୍ବ ପଞ୍ଜିକା ଏକ ନଜରରେ
- ଜାନୁଆରୀ: ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ; ରାଜାରାଣୀ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍ସବ।
- ଫେବୃଆରୀ–ମାର୍ଚ୍ଚ: ଲିଙ୍ଗରାଜରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି।
- ମାର୍ଚ୍ଚ–ଏପ୍ରିଲ: ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ, ଯେତେବେଳେ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ରଥରେ ବାହାରନ୍ତି (ରୁକୁଣା ରଥଯାତ୍ରା)।
- ଏପ୍ରିଲ–ମେ’: ବିନ୍ଦୁସାଗର ଓ ପୁରୀରେ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା।
- ଜୁନ୍: ରଜ ପର୍ବ; ପୁରୀରେ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା।
- ଜୁନ୍–ଜୁଲାଇ: ପୁରୀରେ ରଥଯାତ୍ରା।
- ସେପ୍ଟେମ୍ବର–ଅକ୍ଟୋବର: ଦୁର୍ଗାପୂଜା।
- ନଭେମ୍ବର: କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ପାଖ କଟକରେ ବାଲିଯାତ୍ରା।
- ଡିସେମ୍ବର: କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ; ଶୀତର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳା।
